گروه وکلای فروکیل متشکل از بهترین وکلا
گروه وکلای فروکیل متشکل از بهترین وکلا
19 آذر 1404
بروزرسانی: ۲۴ آذر ۱۴۰۴
7 دقیقه
بدون دیدگاه
نوشته شده توسط تیم تحریریه فروکیل
محتوایی که می خوانید
تامین خواسته کیفری یکی از ابزارهای مهم در فرایند دادرسی است که به شاکی کمک میکند از اموال متهم برای جبران ضرر و زیان احتمالی خود محافظت کند. در بسیاری از پروندههای کیفری، بهویژه جرایمی که با خسارت مالی همراه هستند، امکان دارد متهم قبل از صدور حکم، نسبت به انتقال، پنهانسازی یا فروش اموال خود اقدام کند. قانونگذار برای جلوگیری از تضییع حقوق شاکی، سازوکاری تحت عنوان «تامین خواسته کیفری» پیشبینی کرده است تا با دستور مقام قضایی، مال موردنظر توقیف شود.
اگرچه این درخواست بیشتر در دعاوی حقوقی دیده میشود، اما در بسیاری از جرایم مالی مانند کلاهبرداری، خیانت در امانت، سرقت و… نیز کاربرد دارد. آگاهی از نحوه درخواست آن، شرایط، مدارک لازم و نگاه محاکم به این موضوع، میتواند نقش مهمی در موفقیت دعوا داشته باشد. در این مقاله، به صورت جامع و کاربردی به بررسی تأمین خواسته کیفری میپردازیم.
در امور کیفری، درخواست توقیف اموال یا تأمین خواسته بر اساس مواد زیر صورت میگیرد:
ماده ۱۱۵ قانون آیین دادرسی کیفری
ماده ۶۴ قانون آیین دادرسی کیفری (در خصوص طرح شکایت و پیوست مدارک)
مواد قانون مدنی درباره مسئولیت جبران خسارت
طبق ماده ۱۱۵، شاکی میتواند از دادگاه بخواهد که برای حفظ حقوق او در جبران ضرر و زیان ناشی از جرم، اموال متهم توقیف شود. این ماده بهصراحت میگوید:
«بهمنظور جلوگیری از تفریط یا تضییع حقوق بزهدیده، بازپرس میتواند حتی بدون اخذ تامین، دستور توقیف اموال متهم را صادر کند.»
بنابراین برخلاف دعاوی حقوقی، در پروندههای کیفری نیاز به پرداخت خسارت احتمالی نیست مگر در موارد خاص که قاضی تشخیص بدهد.
اگرچه عنوان هر دو یکی است، اما تفاوتهای مهمی دارند:
| موضوع | تأمین خواسته کیفری | تأمین خواسته حقوقی |
|---|---|---|
| هدفِ صدور | حفظ آثار رسیدگی کیفری؛ جلوگیری از فرار، تخریب دلایل یا ضمانت اجرای کیفری. | حفظ حقوق مدنی یا مالی خواهان تا اجرای حکم حقوقی (مثل بازداشت اموال برای تضمین اجرا). |
| مرجع صدور | دادگاه کیفری یا مقام قضایی مرجع رسیدگی کیفری (شامل دادسرا). | دادگاه حقوقی یا بخش حقوقی دادگاه که به موضوع حقوقی رسیدگی میکند. |
| موضوعات قابل تأمین | جرائم، ضبط اموال مرتبط با جرم، منع خروج متهم، توقیف وسایل جرم. | مطالبات مالی، توقیف اموال مدیون، توقیف حساب بانکی، ثبت توقیف در دفتر املاک. |
| مبنای قانونی و فرآیند | مشتمل بر مقررات آیین دادرسی کیفری؛ غالباً وقتی برای حفظ تحقیقات یا اجرای مجازات ضروری است. | مستند به قوانین آیین دادرسی مدنی/حقوقی؛ معمولاً درخواست تأمین خواسته پیش از اجرای حکم یا در جریان دادرسی حقوقی. |
| شرایط صدور | وجود ادله وقوع جرم، ضرورت جلوگیری از تضییع دلایل یا فرار متهم؛ تشخیص مقام قضایی. | احتمال تضییع حقوق خواهان، خطر تفلیط دین یا نقل و انتقال اموال؛ توجه به تودیع تامین یا قرار مناسب. |
| آثار حقوقی | ممکن است منجر به توقیف، ضبط یا منع موقت شود؛ اثر مستقیم در پرونده کیفری و نتایج جزایی. | تضمین اجرای حکم مدنی؛ جلوگیری از تغییر وضعیت حقوقی/مالی طرف مقابل تا صدور حکم نهایی. |
| نحوه رفع/رفع اثر | با دستور قضایی، قرار منع تعقیب یا صدور حکم کیفری؛ با پایان رسیدگی کیفری یا با تعیین کفالت/تأمین. | با ارائه تأمین کافی، صدور حکم قطعی حقوقی به نفع مدعی، یا با اعاده وضعیت طبق تصمیم دادگاه حقوقی. |
| نمونه/کاربرد عملی | توقیف خودروِ متهم در پرونده سرقت برای جلوگیری از فروش یا مخفیسازی دلایل. | توقیف حساب بانکی خوانده در دعوای مطالبه دین تا اجرای حکم نهایی. |
| مرجع تجدیدنظر | دادگاه کیفری تجدیدنظر حسب مقررات مربوطه. | دادگاه حقوقی تجدیدنظر و مراجع مدنی ذیربط. |
هر جرمی که خسارت مالی ایجاد کند قابلیت درخواست تامین خواسته کیفری دارد. از جمله:
کلاهبرداری
خیانت در امانت
سرقت اموال
فروش مال غیر
جعل و استفاده از سند مجعول
جرایم اقتصادی و مالی
انتقال مال به قصد فرار از دین
ضربوجرح منجر به خسارت مالی
تخریب اموال
نکته مهم: در جرایم غیرمالی مانند توهین، تهدید یا مزاحمت، امکان درخواست تامین خواسته کیفری وجود ندارد مگر اینکه شاکی بابت خسارت معنوی یا مالی، ضرری را مطالبه کرده باشد.
برای اینکه دادگاه دستور توقیف اموال متهم را صادر کند، وجود سه شرط اصلی لازم است:
۱. وقوع جرم
باید شکایت کیفری مطرح شود و دادسرا دلیلی بر وقوع جرم داشته باشد.
۲. ورود خسارت به شاکی
شاکی باید نشان دهد که ضرری به او رسیده است؛ مثلاً پولی از حسابش رفته یا مالش به سرقت رفته است.
۳. احتمال تضییع حق
قاضی باید تشخیص دهد که اگر اموال توقیف نشود، ممکن است متهم آنها را منتقل یا مخفی کند.
درخواست تامین خواسته کیفری میتواند همزمان با ثبت شکایت یا در مراحل بعدی ارائه شود.
ثبت شکایت کیفری در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
شاکی باید دلایل جرم را ضمیمه کند.
ارائه درخواست “تأمین خواسته” یا “توقیف اموال”
این درخواست میتواند ابتدا به بازپرس و سپس به دادگاه ارائه شود.
معرفی مال متهم (در صورت امکان)
شاکی میتواند آدرس، پلاک ثبتی ملک، شماره حساب بانکی یا شماره پلاک خودرو را ارائه کند.
بررسی قاضی و صدور دستور
قاضی پس از بررسی دلایل، دستور توقیف اموال را به اجرای احکام یا مراجع مربوطه صادر میکند.
بله.
اگر شاکی نتواند مال متهم را شناسایی کند، قاضی میتواند از سامانه جامع اموال، بانکها، ثبت اسناد یا پلیس راهور استعلام بگیرد و اموال را پیدا و توقیف کند.
جلوگیری از انتقال یا فروش اموال توسط متهم
افزایش احتمال جبران خسارت شاکی
جلوگیری از فرار از دین
افزایش فشار قانونی بر متهم برای همکاری
رسیدن سریعتر شاکی به حق واقعی خود
ملک (آپارتمان، زمین، مغازه)
حساب بانکی
خودرو
اموال منقول دارای ارزش
سهام و اوراق بهادار
نکته: اموال ضروری زندگی متهم قابل توقیف نیست مگر در پروندههای مالی سنگین و با نظر قاضی.
بله.
متهم یا وکیل او میتوانند نسبت به دستور توقیف اموال اعتراض کنند. اعتراض باید در همان دادگاه صادرکننده دستور مطرح شود.
مهمترین دلایل اعتراض:
عدم ارتباط اموال توقیفشده با ضرر شاکی
نبود دلایل کافی برای وقوع جرم
زیاده بودن میزان توقیف نسبت به خسارت
در بسیاری از پروندهها، شاکی به دلیل ناآشنایی با قوانین، از امکان تأمین خواسته استفاده نمیکند و همین موضوع باعث از بین رفتن حق او میشود.
یک وکیل کیفری تهران باتجربه میتواند:
در همان ابتدای پرونده، درخواست توقیف اموال را ثبت کند
دلایل کامل را به دادگاه ارائه دهد
اختلافات مربوط به اعتراض متهم را مدیریت کند
شناسایی اموال پنهانشده متهم را سریعتر پیگیری کند
از تضییع حقوق موکل جلوگیری کند
در بسیاری از پروندهها، موفقیت شاکی دقیقاً وابسته به اقدام فوری وکیل در «تامین خواسته» است.
۱. آیا امکان رفع توقیف بعد از صدور تأمین خواسته وجود دارد؟
بله، اگر متهم خسارت احتمالی را پرداخت کند یا با شاکی به توافق برسد، توقیف رفع میشود.
۲. آیا در پروندههای چک بلامحل میتوان درخواست تأمین خواسته کیفری کرد؟
بله. اگر پرونده در مسیر کیفری باشد، امکان توقیف اموال وجود دارد.
۳. مدت زمان صدور دستور توقیف چقدر است؟
در بیشتر شعب، بین ۲۴ تا ۷۲ ساعت پس از ثبت درخواست صادر میشود.
۴. آیا پس از صدور حکم، تأمین خواسته خودبهخود اجرا میشود؟
خیر؛ باید درخواست اجرای رأی و ادامه توقیف اموال تقدیم شود.
جعل اسناد رسمی یکی از جرایم جدی در نظام حقوقی ایران است که اعتماد مردم به اسناد و مدارک رسمی را تهدید میکند. این جرم نه تنها پیامدهای کیفری دارد، بلکه خسارات مالی و اجتماعی قابل توجهی…
در دعاوی ملکی، یکی از مهمترین دغدغههای موجر یا مالک، بازپسگیری سریع ملک از مستأجر است. قانونگذار برای این موضوع راهکاری به نام تخلیه فوری در نظر گرفته تا در شرایط خاص، بدون طی مراحل طولانی دادرسی،…
در بسیاری از دعاوی حقوقی، کوچکترین اشتباه در تنظیم دادخواست میتواند منجر به اطاله دادرسی یا حتی رد دعوا شود. یکی از اشتباهات رایج، درج نادرست نام یا مشخصات خوانده است. قانونگذار برای جلوگیری از تضییع حقوق…
اخاذی یکی از جرایم مهم در حوزه حقوق کیفری ایران است که بهصورت مستقیم امنیت روانی، مالی و حیثیتی افراد را تهدید میکند. در سادهترین تعریف، اخاذی به معنای دریافت مال، وجه، امضاء، سند یا انجام عملی…
خرید مغازه سرقفلی یکی از معاملات رایج در حوزه املاک تجاری است که به دلیل ماهیت خاص آن، نیازمند آگاهی کامل خریدار از قوانین و مقررات مرتبط است. سرقفلی، به معنای حق استفاده و بهرهبرداری از ملک…
سب النبی از جمله جرایم مهم و بسیار حساس در نظام حقوق کیفری ایران و فقه اسلامی محسوب میشود. این جرم به دلیل جایگاه والای پیامبر اسلام (ص) در باورهای دینی مسلمانان، با واکنش شدید قانونگذار مواجه…
09377494255