دیه چیست و محاسبه دیه۱۴۰۴؟

گروه وکلای فروکیل در قالب این مقاله سعی در توزیع نکاتی پیرامون بحث دیه دارد و در این مقاله سعی در پاسخ به سوالات شما پیرامون بحث دیه و نوع مجازات دیه و اینکه به چه عواملی بستگی دارد و غیره بررسی خواهیم کرد. برای دریافت اطلاعات بیشتر پیشنهاد می‌ دهیم مقاله زیر را با دقت مطالعه کرده و در صورت تمایل با هر یک از شماره‌های ۰۹۴۲۶۰۰۱۲۰۲/۰۹۴۲۶۰۰۱۲۰۱ ارتباط بگیرید و با کارشناسان ما ارتباط تلفنی حاصل نمایید.

دیه چیست؟

اگر آسیبی به شخص دیگر چه عمدی چه غیر عمدی وارد شود، فرد ملزم به جبران آن خسارت است. در مبحث آسیب‌های جسمی، مساله قصاص و دیه مطرح می‌شود. قصاص به مقابله مثل آسیب، در جرایم عمدی تعبیر می‌شود. به عنوان مثال، اگر کسی عمدا آسیبی به چشم شخص دیگر وارد نمود، شخص مقابل در مورد حق قصاص این آسیب، می‌تواند، به گوش فرد آسیب بزند. در مواقع جرایم غیرعمدی، بحث دیه مطرح می‌شود. دیه، جبران خسارت بدنی با پرداخت هزینه مالی است.

دیه، مقدار مال معین است که شرع اسلام، برای جبران جنایات غیرعمدی، شبه عمد، خطای محض و جنایت عمدی و نقص عضو مشخص می‌کند. به طور کلی دیه به دوسته زیر تعلق می‌گیرد:

۱.جرم‌های عمدی که به دلایل قانونی از حکم قصاص برای آن‌ها استفاده نمی‌شود.

۲.سایر جرم‌های غیرعمد مانند ضرب و شتم.

اگر در شرع، میزان جبران خسارت مشخص شده باشد، دیه نامیده می ‌شود. اگر این مقدار خسارت پرداختی، تعیین نشده باشد از اصطلاح ” ارش” استفاده می‌شود.

انواع دیه چقدر است؟

دیه در شرایط مختلف، دارای انواع گوناگونی است. میزان دیه را براساس نوع آسیب وارده به انسان به انواع زیر تقسیم کرده‌اند: دیه جان: آسیبی که با قصد و اختیار وارد می‌شود. بنا بر حکم شرع، این امر موجب حق قصاص، برای آسیب دیده خواهد شد. فرد آسیب دیده می‌تواند، از قصاص چشم ‌پوشی کرده و دیه دریافت نماید.

دیه قتل: این دیه به وسیله قوه قضاییه مشخص می‌ شود و دیه کامل انسان است. بنابراین اگر فردی مرتکب به قتل شود، ملزم به پرداخت دیه کامل به خانواده مقتول است. در قتل نفس، دیه زن و مرد با هم تفاوت دارد و این تفاوت در قوانین جزایی ایران است.

دیه شبه عمد: فرد مجرم، قصد ارتکاب جرم منجر به آسیب دارد، ولی قصد او ارتکاب خود جنایت نیست. به عنوان مثال برای ادب کردن، فردی را کتک بزنیم ولی در اثر این کتک زدن، فرد جان خود را از دست بدهد.

دیه مقدر: مقدار آن در شرع مشخص است، دیه یک چشم نصف دیه کامل است، دیه یک انگشت، عشر دیه و یا دیه یک بند از انگشت، بسته به دو بندی یا سه بندی بودن انگشت، نصف یا ثلث از عشر دیه کامل است. بنابراین در این خصوص، دادگاه نیازی نمی ‌بیند، که با قرار کارشناسی از صاحبان فن و متخصصین امر که غالبا پزشکی قانونی است، تقاضای ارزیابی مقدار آن را بخواهد و به راحتی تشخیص می‌دهد، دیه مقدر چند درصد است.

خطای محض: نه قصد جنایت وجود دارد و نه انجام کار منجر به آن خسارت شده است. به عنوان مثال، هنگام بازی افراد، توپ، شیشه پنجره خانه‌ای را بشکند و محکم به سر فرد حاضر در آن خانه خورده و سبب مرگ او شود.

دیه جنین در تصادف را در مقاله مربوط به آن، به طور کامل برای شما توضیح داده‌ایم.

دیه اعضای بدن: این دیه به این صورت تعیین می‌ شود، که اگر فردی به صورت عمدی یا غیرعمدی به فردی آسیب وارد کند، ملزم به پرداخت دیه آسیب است. مثلا اگر یک عضو که فقط همان یکی از آن وجود دارد، آسیب ببیند، فرد باید دیه کامل و در صورتی که مثلا یک چشم آسیب ببیند، باید نصف دیه را پرداخت کند.

دیه منافع اعضا: دیه منافع اعضا برای زمانی است که، حواس افراد آسیب می ‌بیند. برای مثال؛ ممکن است در نزاعی، گوش فرد آسیب نبیند، اما شنوایی آن از دست برود، در این حالت فرد مجرم، باید دیه منافع را پرداخت کند. دیه منافع اعضا به حواسی مانند بینایی، عقل، بویایی، شنوایی و مواردی از این دست، تعلق می ‌گیرد.

دیه چگونه محاسبه می‌شود؟

بعد از صحبت در مورد دیه و انواع مختلف آن، بهتر است در مورد چگونگی محاسبه مبلغ دیه هم با شما صحبت کنیم. یکی از سوالات پرتکراری که از ما می‌پرسند، این است که؛ چگونه میزان نرخ دیه تعیین می‌شود؟ بهتر است بدانید که، نرخ دیه، امری مادی محسوب می‌شود. همانند هر امر مادی و مالی دیگری، نرخ و میزان دیه برای مجرم و مقصر حوادث از اهمیت بالایی برخوردار است. به علاوه میزان دیه هر سال، نسبت به سال قبل تغییر خواهد کرد. دلیل این تغییر نرخ دیه را می ‌توان، در نرخ تورم ایران یافت. با توجه به نرخ فزاینده تورم، هر سال قیمت دیه رشد می ‌کند.

هر ساله بعد از اعلام درصد تورم از سوی بانک مرکزی، قوه قضاییه نرخ دیه کامل انسان را تعیین می‌کند. سپس این نرخ دیه معین، به ارگان‌ها و افراد اطلاع رسانی خواهد شد.. معیارهای جامعه امروزی نیز در تعیین مبلغ دیه دخیل هستند. البته به هر حال؛ باید قیمت روز دیه را در نظر گرفت.

نرخ دیه در سال ۱۴۰۴ چقدر است؟

دیه کامل انسان در سال ۱۴۰۴ طبق اعلام قوه قضاییه، برابر با ۱۵ میلیارد ریال (معادل یک میلیارد و پانصد میلیون تومان) در ماه‌های عادی تعیین شده است. این مبلغ در ماه‌های حرام، با افزایش یک‌سومی، به ۲۰ میلیارد ریال (دو میلیارد تومان) می‌رسد.

میزان دیه هر سال با توجه به شرایط اقتصادی و نرخ تورم تعیین و پس از تایید رئیس قوه قضاییه به‌صورت رسمی اعلام می‌شود. اهمیت تعیین این مبلغ در آن است که تمامی دیه‌های مربوط به اعضای بدن، جراحات و صدمات، بر مبنای دیه کامل محاسبه می‌شوند.

نکته مهم این است که اگر چه زمان وقوع جرم یا حادثه ممکن است در سال‌های قبل بوده باشد، اما میزان دیه باید به نرخ روز پرداخت شود، نه بر اساس سال وقوع حادثه یا صدور رای.

دیه کامل مرد در سال ۱۴۰۴

مطابق قانون، دیه کامل مرد در سال ۱۴۰۴ در ماه‌های غیرحرام، ۱۵ میلیارد ریال و در ماه‌های حرام با افزایش یک‌سومی، ۲۰ میلیارد ریال خواهد بود. ماه‌های حرام شامل محرم، رجب، ذی‌القعده و ذی‌الحجه است.

دیه کامل زن در سال ۱۴۰۴

بر اساس ماده ۵۵۰ قانون مجازات اسلامی، دیه زن در مواردی که از یک سوم دیه کامل تجاوز کند، نصف دیه مرد محاسبه می‌شود، مگر در مواردی که بیمه یا صندوق تامین خسارت‌های بدنی، پرداخت‌کننده دیه باشد. در این صورت مطابق با تبصره ماده ۱۰ قانون بیمه اجباری، زن و مرد بدون تفاوت، دیه کامل دریافت می‌کنند.

به عبارت ساده‌تر، در تصادف‌های رانندگی، بیمه مکلف است دیه زن و مرد را به‌صورت برابر بپردازد، ولی در جرایم عمدی یا غیر عمدی که خارج از پوشش بیمه باشد، همچنان تفکیک دیه بر مبنای جنسیت اعمال می‌شود.

نکات جدید درباره پرداخت دیه در سال ۱۴۰۴

۱. امکان تقسیط دیه: در بسیاری از پرونده‌ها، به‌ویژه زمانی که دیه توسط مرتکب پرداخت می‌شود، دادگاه می‌تواند بنا بر شرایط مالی محکوم‌علیه، دیه را در قالب اقساط مدت‌دار تعیین کند.

۲. پرداخت دیه از صندوق تأمین خسارت‌های بدنی: در مواردی که مقصر حادثه، شناسایی نشده یا توان پرداخت دیه را ندارد، یا بیمه‌نامه معتبر نداشته باشد، صندوق موظف است دیه را مطابق نرخ اعلامی سال پرداخت نماید.

۳. روند افزایش دیه در سال‌های اخیر: با توجه به روند صعودی نرخ دیه از سال ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴، این مسئله تأثیر مستقیمی در افزایش حق بیمه شخص ثالث نیز داشته است. در نتیجه، برخی از دارندگان خودروها با هزینه بیشتری برای تمدید بیمه مواجه می‌شوند.

۴. اثر افزایش دیه در دعاوی پزشکی و قصور حرفه‌ای: در پرونده‌های قصور پزشکی یا خطاهای شغلی (مانند مهندسی، دندانپزشکی و…) که منجر به آسیب جسمی شده‌اند، با افزایش نرخ دیه، خسارات وارده نیز مشمول محاسبات بالاتری خواهند شد.

وکیل دیه کیست؟

دیه، مفهومی در قوانین دینی و حقوقی که در بسیاری از جوامع مطرح است و پیچیدگی‌ ها و ابهامات مختلفی دارد. این اصطلاح معمولا به مبالغ گفته می‌ شود که برای آسیب ‌های جسمی کسی که به ‌صورت تصادفی کشته یا مجروح شده است، تعیین می‌شود.

در پیگیری موارد مرتبط با نحوه محاسبه دیه، انتخاب وکیل متخصص و مجرب بسیار اهمیت خواهد داشت. وکیل با تمامی اطلاعات حقوقی و قضائی مربوط به دیه آشنا است و می ‌تواند به شما در تعیین مبلغ دیه، مراحل قانونی و دادگاهی و راهنمایی در رسیدگی به موارد مشابه کمک کند. در این زمینه گروه وکلای فروکیل می تواند بهترین متخصصین در زمینه وکیل ضرب و شتم و دیه و وکیل تصادفات رانندگی را به شما معرفی کنند .برای ارتباط با گروه وکلای فروکیل می توانید  با هریک از شماره های ۰۹۴۲۶۰۰۱۲۰۲/۰۹۴۲۶۰۰۱۲۰۱ ارتباط بگیرید.

دیه در ماه‌های حرام چه تفاوتی دارد؟

ماه های حرام سال از نظر دین اسلام و اصول شرعی شامل محرم، رجب، ذی القعده و ذی الحجه میباشد. همانطور که اشاره گردید جنایت در ماه های حرام موجب تغلیظ دیه می گردد. به عبارت ساده تر خون بهای کامل انسان در ماه های فوق الذکر به میزان یک سوم مبلغ کل دیه کامل افزایش می یابد. به این نکته توجه داشته باشید که تغلیظ خون بها صرفا در خصوص قتل نفس اجرا می گردد. بنابراین میزان خون بها در خصوص سایر جنایات مشمول تغلیظ دیه نمی شود و به عبارت ساده تر در جنایات دیگر اعم جنایات بر اعضا و جراحات و یا غیره تفاوتی میان ماه های حرام و غیر حرام وجود ندارد. مبلغ دیه سال ۱۴۰۳در ماه های غیر  حرام ۱ میلیارد و ۲۰۰ هزار تومان می باشد. همچنین مبلغ دیه ماه های حرام در سال ۱۴۰۳ به میزان یک میلیاردو ششصد میلیون تومان خواهد بود

در چه مورد دیه باید پرداخت شود؟

دیه، یکی از مجازات های پیش بینی شده در قانون بوده و مبلغی است که در جنایات غیر عمد وارده بر اعضای بدن و جان افراد یا در مواقعی که امکان قصاص نیست یا با دیه، مصالحه شده، پرداخت می شود. دیه نفس، دیه اعضا و دیه منافع، انواع دیه هستند. جنایات غیر عمد بر جان و جسم اشخاص و جرایم عمدی که به هر دلیل، امکان قصاص نیست، موارد پرداخت دیه می باشند.

دیه، اعم از مقدر و غیر مقدر، مالی است که در شرع مقدس، برای ایراد جنایت غیر عمدی بر نفس، اعضاء و منافع و یا جنایت عمدی، در مواردی که به هر جهتی، قصاص ندارد، به موجب قانون، مقرر می‌ شود . بر اساس این ماده، می توان گفت، موارد پرداخت دیه، جنایات غیر عمد، بر جان یا جسم افراد، جنایات عمدی که به هر جهت، امکان قصاص کردن فرد مقابل، وجود ندارد یا در مواردی است که مجنی علیه، یعنی کسی که جنایت بر او، وارد آمده یا اولیای دم، به جای قصاص، بر گرفتن دیه، مصالحه می کنند.

مهلت پرداخت دیه چقدر است؟

مهلت پرداخت دیه در جرایم عمدی: در جرایم عمدی، مجرم با آگاهی و علم به نتیجه عمل خود، مرتکب جرم می‌شود. بر اساس قانون مجازات اسلامی، مهلت پرداخت دیه در این دسته از جرایم، پس از صدور رأی دادگاه ۱ سال قمری از زمان وقوع جرم است. مجموعه دیه باید تا این زمان از مال فرد مجرم پرداخت شود.

مهلت پرداخت دیه در جرایم شبه عمد: در جرایم شبه عمد، مجرم بدون سوءنیت و آگاهی از نتیجه عمل خود، جرم را انجام می‌دهد. بر اساس قانون مجازات اسلامی، مهلت پرداخت دیه در این دسته از جرایم از زمان وقوع جرم ۲ سال قمری است. در این مدت، مجموعه دیه از مال و اموال مجرم باید پرداخت گردد.

مهلت پرداخت دیه در جرایم خطای محض: در صورتی که مجرم بدون هیچ قصد و نیتی جرم انجام دهد (خطای محض)، مهلت پرداخت دیه از زمان وقوع جرم ۳ سال قمری است. این مبلغ توسط شخص عاقله قابل پرداخت می ‌باشد. به این ترتیب، مهلت پرداخت دیه در قانون مجازات اسلامی بر اساس نوع جرم و میزان آگاهی و علم مجرم تعیین می‌شود.

پرداخت دیه به عهده کیست؟

ممکن است این تصور به وجود آید که پرداخت دیه عموما بر عهده شخصی است که مرتکب قتل شده است اما چنین تصوری درست نمی باشد. مطابق قانون مجازات اسلامی، در قتل عمد و شبه عمد پرداخت دیه برعهده خود فرد است. اما اگر قتل در اثر خطای محض صورت گیرد و با دلیل ثابت شود که خطای محض بوده است، در این صورت اقوام مرد قاتل باید دیه را پرداخت نمایند. اما در زمانی که مجرم خود اعتراف کند که قتل در اثر خطای محض واقع شده است اما عاقله یا اقوام مرد او اعلام نمایند که قتل در اثر خطای محض نبوده است، در چنین شرایطی پرداخت دیه برعهده خود مجرم می باشد.

آیا دیه به ارث می‌رسد؟

برابر قانون مجازات اسلامی، دیه به ارث می رسد. یعنی وقتی شخصی کشته شود و طبق قانون اولیا تقاضای دیه کنند، این دیه به تمام وراث مقتول به جز بستگان مادری وی، به همان شیوه ای که بقیه اموال بین وراث تقسیم می شود، تعلق گرفته و تقسیم خواهد شد. همچنین اگر چند نفر در یک قتل دست داشته باشند، همه افرادی که در این جرم شریک بوده اند نسبت به پرداخت دیه هم شریک هستند و به طور مساوی باید سهم خود را از رقم دیه پرداخت نمایند.

دیه قاتل به حساب چه کسی واریز می‌شود؟

دیه قاتل به چه کسانی تعلق می گیرد زمانی قابل بحث می شود که شرایط  قاتل و مقتول از نظر میزان دیه یکسان نباشد. به زبان ساده اگر قاتل مرد و مقتول زن باشد، قاتل چند نفر و مقتول یک نفر باشد یا زمانی که اولیاء دم مقتول بر سر بخشش، گرفتن دیه یا قصاص قاتل تفاهم و اشتراک نظر نداشته باشند. در این شرایط میزان دیه اعلامی هر سال رئیس قوه قضاییه به عنوان ملاک و معیار،محاسبه در نظر گرفته می شود، سپس دیه مورد نظر محاسبه و مابه التفاوت یا فاضل دیه برای اجرای حکم قصاص  به خانواده قاتل پرداخت می شود. در این شرایط اگر قاتل، اولیاء دم یا خانواده نداشته باشد مبلغ مابه التفاوت مورد نظر برای اجرای حکم قصاص قاتل به صندوق بیت المال واریز می شود.

آیا امکان تقسیط دیه هست؟

امکان تقسیط پرداخت دیه کامل، با توافق طرفین و تایید دادگاه وجود دارد.  در برخی موارد، با رضایت اولیای دم، امکان تبدیل دیه کامل به قصاص و یا دیه کمتر از میزان کامل نیز فراهم است.

خلاصه مطلب

. در این مطلب تلاش کردیم تا به این سوال پاسخ دهیم که دیه چیست و دیه در سال ۱۴۰۳ چقدر است؟  انواع دیه را ارزیابی نمودیم. سپس نحوه محاسبه دیه در سازمان پزشکی قانونی را تشریح کرده  را بررسی کردیم.  اطلاعات بیشتر در رابطه با دیه می ‌توانید با  هر یک از شماره ‌های ما ۰۹۴۲۶۰۰۱۲۰۱/۰۹۴۲۶۰۰۱۲۰۲ ارتباط گرفته و مشاوره حقوقی رایگان دریافت نمایید.