قرار موقوفی چیست؟ شرایط، آثار و نحوه اعتراض

در روند دادرسی کیفری، ممکن است دادگاه در میانه رسیدگی یا حتی پیش از ورود به ماهیت پرونده، تشخیص دهد که ادامه تعقیب یا رسیدگی امکان‌پذیر نیست. در این حالت، دادگاه یا مرجع تحقیق، قرار موقوفی صادر می‌کند. این قرار یکی از مهم‌ترین تصمیمات قضایی است که مستقیماً بر سرنوشت پرونده و حقوق شاکی و متهم اثر می‌گذارد. آشنایی با شرایط صدور، آثار و امکان اعتراض به این قرار برای هر فردی که درگیر یک پرونده کیفری است، ضروری می‌باشد.
اگر درگیر پرونده کیفری هستید و نیاز به بررسی تخصصی دارید، می‌توانید از خدمات مشاوره حقوقی آنلاین و مشاوره وکیل رایگان استفاده کنید یا با یک وکیل کیفری متخصص مشورت نمایید تا بهترین مسیر حقوقی برای شما انتخاب شود.

قرار موقوفی چیست؟

قرار موقوفی، تصمیمی قضایی است که طبق آن دادسرا یا دادگاه ادامه تعقیب، تحقیق یا رسیدگی کیفری را متوقف می‌کند. این قرار در مواردی صادر می‌شود که دلیل قانونی برای ادامه روند دادرسی وجود نداشته باشد؛ برای مثال فوت متهم، گذشت شاکی در جرایم قابل گذشت یا نسخ قانون جزایی.

به بیان ساده:
در قرار موقوفی، مرجع قضایی وارد ماهیت پرونده نمی‌شود و درباره مجرمیت یا بی‌گناهی تصمیم نمی‌گیرد؛ بلکه می‌گوید اساساً امکان ادامه رسیدگی وجود ندارد.

موارد صدور قرار موقوفی طبق قانون

مواد ۱۳ و ۱۴ قانون آیین دادرسی کیفری از مهم‌ترین منابع قانونی در این خصوص هستند. بر اساس این مواد، موارد زیر از جمله مهم‌ترین جهات صدور قرار موقوفی می‌باشند:

۱. گذشت شاکی خصوصی

در بسیاری از جرایم قابل گذشت مانند ضرب و جرح ساده، توهین، تهدید و… با گذشت شاکی، تعقیب کیفری متوقف می‌شود.
نمونه: شاکی پس از طرح شکایت، رضایت می‌دهد؛ در این حالت بازپرس یا دادگاه قرار موقوفی تعقیب صادر می‌کند.

۲. فوت متهم

با فوت متهم امکان اعمال مجازات وجود ندارد، بنابراین تعقیب کیفری نیز موقوف می‌شود.
نکته مهم: فوت متهم مسئولیت پرداخت دیه را منتفی نمی‌کند و از اموال وی قابل مطالبه است.

۳. مرور زمان

اگر مدت مشخصی از وقوع جرم یا از آخرین اقدام قضایی بگذرد، تعقیب یا اجرای حکم ممکن نیست و قرار موقوفی صادر می‌شود.

۴. نسخ قانون جزایی

اگر قانونی که عمل بر اساس آن جرم بوده، نسخ شود؛ تعقیب موقوف می‌شود.

۵. توبه مجرم (در جرایم خاص)

در برخی جرایم مانند سرقت تعزیری یا کلاهبرداری، در صورت تحقق شرایط توبه واقعی، قرار موقوفی صادر می‌شود.

۶. اعتبار امر مختومه

اگر قبلاً درباره همان موضوع و همان شخص حکم قطعی صادر شده باشد، برای شکایت جدید قرار موقوفی تعقیب صادر می‌گردد.

قرار موقوفی تعقیب و قرار موقوفی رسیدگی؛ چه تفاوتی دارند؟

موقوفی تعقیب: در مرحله دادسرا و قبل از ارسال پرونده به دادگاه صادر می‌شود.
موقوفی رسیدگی: در مرحله دادگاه و پس از تشکیل پرونده قضایی صادر می‌شود.

مثال ساده:
اگر هنوز پرونده به دادگاه نرفته باشد و شاکی گذشت کند → موقوفی تعقیب
اگر پرونده در دادگاه باشد و شاکی همان‌جا گذشت کند → موقوفی رسیدگی

آثار حقوقی قرار موقوفی

صدور این قرار آثار مهمی در حقوق شاکی و متهم دارد:

۱. متوقف شدن پرونده

پرونده از جریان رسیدگی خارج می‌شود و دیگر ادامه ندارد.

۲. عدم صدور حکم برائت یا محکومیت

در موقوفی، رأی ماهوی صادر نمی‌شود؛ بنابراین:
نه حکم برائت صادر می‌شود؛
نه قرار محکومیت.

۳. تأثیر بر سابقه کیفری

از آن‌جا که حکمی صادر نمی‌شود، سابقه کیفری برای متهم ثبت نخواهد شد.

۴. امکان طرح مجدد شکایت (در موارد خاص)

در برخی موارد مثل گذشت شاکی، شکایت مجدد ممکن نیست؛ اما در مواردی مثل مرور زمان، با توجه به شرایط می‌تواند دوباره مطرح شود.

آیا می‌توان به قرار موقوفی اعتراض کرد؟

بله. هم شاکی و هم متهم می‌توانند در مهلت مقرر به این قرار اعتراض کنند.

مهلت اعتراض
در دادسرا: ظرف ۱۰ روز از ابلاغ
در دادگاه: ظرف ۲۰ روز برای افراد مقیم ایران
شاکی می‌تواند بگوید:
گذشت نکرده است
جرم مشمول مرور زمان نشده
امر مختومه نیست
متهم نیز می‌تواند اعتراض کند اگر معتقد باشد که باید حکم برائت می‌گرفت نه موقوفی.

اعتراض شاکی به قرار موقوفی

گاهی شاکی می‌گوید گذشت نکرده یا دلیل قانونی صدور موقوفی وجود ندارد.
برای مثال:
بازپرس اشتباهاً تصور کرده گذشت صورت گرفته
جرم از نوع غیرقابل گذشت بوده
مرور زمان به اشتباه محاسبه شده است

در این موارد، شاکی می‌تواند با طرح دلیل و مدرک، از دادگاه بخواهد قرار را نقض کند.

اعتراض متهم به قرار موقوفی

شاید عجیب باشد اما گاهی متهم تمایل دارد برائت بگیرد نه موقوفی، چون:
برائت نشان‌دهنده بی‌گناهی است
برای سوءپیشینه، استخدام و مهاجرت بهتر است
بنابراین متهم هم می‌تواند درخواست کند به جای موقوفی، حکم برائت صادر شود.

نحوه اجرای قرار موقوفی

پس از صدور قرار:
به طرفین ابلاغ می‌شود
در صورت عدم اعتراض، قطعی می‌شود
پرونده بایگانی می‌شود
قرارهای تأمین مانند وثیقه یا کفالت، لغو می‌گردند

نقش وکیل کیفری در پرونده‌های موقوفی

پرونده‌های کیفری حساس هستند و کوچک‌ترین اشتباه می‌تواند نتیجه پرونده را تغییر دهد. یک وکیل کیفری متخصص می‌تواند:
از صدور نادرست قرار جلوگیری کند
در صورت لزوم اعتراض مؤثر ارائه دهد
شانس دریافت حکم برائت را افزایش دهد
ادله قانونی را دقیق بیان کند
روند دادرسی را تسریع کند
اگر درگیر چنین پرونده‌ای هستید، مشورت با وکیل حرفه‌ای بهترین تصمیم است.
برای بررسی دقیق پرونده می‌توانید از طریق مشاوره حقوقی آنلاین یا مشاوره وکیل رایگان اقدام کنید.

تفاوت قرار موقوفی با قرار منع تعقیب

نمونه‌های واقعی از قرار موقوفی

۱. گذشت شاکی در پرونده ضرب و جرح

فردی شکایت می‌کند اما پس از توافق، گذشت می‌دهد. دادگاه قرار موقوفی صادر می‌کند.

۲. فوت متهم در پرونده کلاهبرداری

پس از فوت متهم، تعقیب کیفری متوقف و قرار موقوفی صادر شد.

۳. نسخ جرم‌انگاری یک عمل

اگر قانونی که عملی را جرم می‌دانست اصلاح یا حذف شود، تعقیب متوقف می‌شود.

سؤالات پرتکرار درباره قرار موقوفی

۱. آیا موقوفی باعث پاک شدن سوءپیشینه می‌شود؟
بله. چون هیچ حکمی صادر نمی‌شود، سوءپیشینه‌ای ثبت نمی‌گردد.

۲. آیا می‌توان بعد از موقوفی دوباره شکایت کرد؟
بسته به علت صدور:
گذشت: خیر
مرور زمان: اغلب امکان طرح مجدد نیست
نسخ قانون: اصولاً امکان ندارد

۳. آیا شاکی می‌تواند به موقوفی اعتراض کند؟
بله، اگر دلیل صدور را نادرست بداند.

۴. آیا موقوفی بهتر است یا برائت؟
برای متهم، «برائت» بهتر است زیرا بی‌گناهی او را ثابت می‌کند؛ موقوفی فقط رسیدگی را متوقف می‌کند.

۵. آیا امکان تبدیل موقوفی به حکم برائت وجود دارد؟
بله؛ اگر متهم اعتراض کند و دادگاه تشخیص دهد ادله کافی برای محکومیت وجود ندارد.