مالخر کیست؟ | مجازات جرم مالخری و نحوه دفاع از اتهام مالخری

جرم مالخری یکی از جرایم مهم در حقوق کیفری ایران است که به دلیل ارتباط مستقیم با سرقت، کلاهبرداری و سایر جرایم علیه اموال، مورد توجه ویژه قانون‌گذار قرار گرفته است. افرادی که اموال مسروقه یا غیرقانونی را خریداری، دریافت یا معامله می‌کنند، در صورتی که قصد قانونی برای مالکیت نداشته باشند، تحت عنوان مالخر شناخته می‌شوند و مشمول مجازات خواهند شد. آشنایی با تعریف جرم مالخری، مجازات آن و نحوه دفاع متهم، برای افرادی که به نوعی درگیر پرونده‌های مرتبط با اموال هستند، اهمیت زیادی دارد.

۱. تعریف جرم مالخر

بر اساس قانون مجازات اسلامی، مالخر کسی است که عالمانه اموال سرقتی یا اموال موضوع جرایم دیگر را خریداری، دریافت، نگهداری یا معامله کند. مهم‌ترین ویژگی این جرم، آگاهی و علم به غیرقانونی بودن مال است. یعنی اگر شخصی بدون اطلاع از سرقت بودن مال، آن را خریداری کند، جرم مالخری محقق نمی‌شود.
مثال:
اگر شخصی یک گوشی موبایل دست دوم خریداری کند و بعداً مشخص شود که گوشی مسروقه بوده است، تنها در صورتی که خریدار از سرقت بودن آن آگاه بوده باشد، تحت عنوان مالخر قابل تعقیب است.

۲. عناصر تشکیل‌دهنده جرم مالخری

برای تحقق جرم مالخری، سه عنصر اصلی لازم است:

عنصر قانونی: ماده ۶۶۲ قانون مجازات اسلامی بیان می‌کند که کسی که اموال مسروقه یا تحصیل شده از راه‌های غیرقانونی را بخرد یا دریافت کند، مجرم است.
عنصر مادی: اقدام به خرید، دریافت، نگهداری یا معامله اموال مسروقه یا غیرقانونی.
عنصر روانی یا قصد مجرمانه: آگاهی و علم به غیرقانونی بودن مال و قصد سود بردن از آن.
تکمیل این سه عنصر، جرم مالخری را تشکیل می‌دهد و در صورت نبود هر یک، مسئولیت کیفری تحقق نمی‌یابد.

۳. مجازات مالخر

بر اساس قانون مجازات اسلامی، ماده ۶۶۲ و تبصره‌های مرتبط، مجازات مالخر به شرح زیر است:

حبس: حبس از ۶ ماه تا ۳ سال
شلاق: از ۱ تا ۷۴ ضربه شلاق
مضاعف شدن مجازات: اگر مالخری با علم به اموال مسروقه توسط چند نفر یا به صورت سازمان‌یافته انجام شود، مجازات افزایش پیدا می‌کند.

نکته مهم:

اگر مالخری به قصد بازگرداندن مال به صاحب اصلی اقدام کند، ممکن است مشمول تخفیف در مجازات شود. همچنین، استرداد مال مسروقه به صاحب آن توسط مالخر، از شرایط کاهش مجازات محسوب می‌شود.

۴. نحوه دفاع متهم مالخر

متهمین پرونده‌های مالخری می‌توانند از روش‌های زیر برای دفاع استفاده کنند:

الف) نداشتن علم به غیرقانونی بودن مال

اگر متهم بتواند ثابت کند که از سرقت یا غیرقانونی بودن مال مطلع نبوده است، عنصر روانی جرم محقق نشده و مسئولیت کیفری وی رفع می‌شود.

ب) ارائه مدارک خرید قانونی

ارائه فاکتور، رسید یا قرارداد خرید رسمی می‌تواند به دفاع متهم کمک کند تا نشان دهد خرید از منابع قانونی انجام شده است.

ج) بازگرداندن مال

در صورتی که مالخری با علم به غیرقانونی بودن مال، اما پس از اطلاع، آن را به صاحب اصلی بازگرداند، دادگاه ممکن است با توجه به ماده ۳۶۰ قانون مجازات اسلامی، مجازات را کاهش دهد.

د) سوء نیت

اثبات اینکه متهم سوءنیت و قصد استفاده شخصی یا فروش مجدد مال را نداشته است، می‌تواند در تخفیف مجازات موثر باشد.

۵. تفاوت مالخر با سایر جرایم مرتبط

گاهی مالخر با جرایمی مانند سرقت، خرید اموال مسروقه و کلاهبرداری اشتباه گرفته می‌شود. تفاوت اصلی در نقش متهم و آگاهی وی از غیرقانونی بودن مال است:

۶. نکات حقوقی کاربردی برای مالخر

پیگیری فاکتور و رسید خرید: همیشه مدارک خرید و فروش را نگهداری کنید.
استعلام مالکیت قبل از معامله: در صورت امکان، استعلام قانونی از مراکز معتبر برای اطمینان از مالکیت کالا.
مراجعه به وکیل کیفری: در پرونده‌های مالخری، داشتن وکیل متخصص می‌تواند مسیر دفاع را تسهیل کند و احتمال تخفیف یا تبرئه را افزایش دهد.
موافقت با استرداد مال: در صورتی که مال به اشتباه خریداری شده، بازگرداندن آن به صاحب اصلی می‌تواند تخفیف مجازات ایجاد کند.

۷. جمع‌بندی

جرم مالخری یکی از جرایم شایع علیه اموال در ایران است که بر اساس علم و قصد متهم نسبت به غیرقانونی بودن مال مجازات تعیین می‌شود. آشنایی با عناصر تشکیل‌دهنده جرم، مجازات و روش‌های دفاع، می‌تواند به افراد در مواجهه با پرونده‌های کیفری کمک کند تا از حقوق خود به خوبی دفاع نمایند.

۸. سوالات متداول

آیا هر خرید کالای دست دوم مشمول جرم مالخری می‌شود؟
خیر، تنها زمانی جرم محقق می‌شود که خریدار از غیرقانونی بودن کالا آگاه باشد.

چگونه می‌توان علم به غیرقانونی بودن مال را اثبات کرد یا رد کرد؟
با ارائه مدارک، شهادت شهود و بررسی رفتار متهم در زمان خرید.

آیا بازگرداندن مال به صاحب اصلی باعث تبرئه می‌شود؟
نه تبرئه کامل، اما می‌تواند مجازات را کاهش دهد.

مالخر در پرونده‌های سازمان‌یافته چگونه مجازات می‌شود؟
مجازات حبس و جزای نقدی در این حالت شدیدتر و گاها مضاعف است.

آیا مشاوره با وکیل کیفری می‌تواند به کاهش مجازات کمک کند؟
بله، وکیل می‌تواند دفاعیه مؤثر ارائه کرده و تخفیفات قانونی را اعمال کند.

لینکهای مرتبط

وکیل کیفری تهران

وکیل کیفری کرج

سوال کیفری رایگان

وکیل جرایم کیفری