گروه وکلای فروکیل متشکل از بهترین وکلا

الزام به تنظیم سند رسمی | هر آنچه باید بدانی

الزام به تنظیم سند رسمی
  • 3 خرداد 1404
  • بروزرسانی: ۷ شهریور ۱۴۰۴
  • 7 دقیقه
  • بدون دیدگاه
  • نوشته شده توسط تیم تحریریه فروکیل

در دنیای حقوقی، یکی از چالش‌های رایج میان مردم، اختلاف بر سر اسناد غیررسمی و عدم تنظیم سند رسمی برای معاملات است. موضوعی که می‌تواند به اختلافات جدی، طرح دعاوی و حتی ضررهای مالی منجر شود. دعوای «الزام به تنظیم سند رسمی» از جمله راه‌حل‌های قانونی برای مقابله با این چالش است. در این مقاله به زبان ساده و کاربردی، به بررسی مفهوم، شرایط، مدارک لازم، روند رسیدگی، هزینه‌ها و نکات مهم مربوط به دعوای الزام به تنظیم سند رسمی می‌پردازیم.

الزام به تنظیم سند رسمی چیست؟

الزام به تنظیم سند رسمی چیست؟

الزام به تنظیم سند رسمی به معنای درخواست فرد متعهدٌله (خریدار یا ذی‌نفع) از دادگاه برای اجبار فرد متعهد (فروشنده یا انتقال‌دهنده) به تنظیم سند رسمی در دفتر اسناد رسمی است. این نوع دعوا معمولاً در خصوص معاملات ملکی مانند خرید و فروش زمین، آپارتمان یا خودرو مطرح می‌شود.

تفاوت سند رسمی و سند عادی

پیش از ورود به بحث اصلی، درک تفاوت میان سند رسمی و عادی ضروری است:

سند رسمی: سندی است که در دفاتر اسناد رسمی یا سایر مراجع قانونی مانند دفاتر ثبت احوال، توسط مأمور رسمی در حدود صلاحیت قانونی تنظیم می‌شود. اعتبار این اسناد در مراجع قضایی بالاست.

سند عادی: اسنادی هستند که میان افراد تنظیم می‌شوند مانند قولنامه یا مبایعه‌نامه دستی. این اسناد اگرچه در اغلب موارد معتبرند، اما در مقایسه با اسناد رسمی قدرت اثباتی پایین‌تری دارند.

 

چه زمانی می‌توان دعوای الزام به تنظیم سند رسمی مطرح کرد؟

در شرایطی که فردی ملکی یا مالی را بر اساس یک قرارداد عادی خریده ولی فروشنده از انتقال رسمی آن امتناع می‌کند، خریدار می‌تواند با اقامه دعوای الزام به تنظیم سند رسمی، وی را مجبور به حضور در دفترخانه و انتقال رسمی ملک نماید.

برای موفقیت در این دعوا، وجود شرایط زیر ضروری است:

۱. وجود قرارداد معتبر (قولنامه، مبایعه‌نامه، وکالت‌نامه و…)

۲. پرداخت یا تعهد پرداخت کامل ثمن معامله

۳. قابلیت انتقال رسمی مال مورد نظر

۴. عدم وجود مانع قانونی مانند توقیف ملک یا عدم افراز آن

 

مدارک لازم برای اقامه دعوای الزام به تنظیم سند رسمی

برای تنظیم دادخواست الزام به تنظیم سند رسمی، ارائه مدارک زیر الزامی یا مفید است:

کپی قرارداد (قولنامه یا مبایعه‌نامه)

مدارک شناسایی طرفین

رسیدهای پرداخت وجه معامله

استعلام ثبتی ملک

گواهی پایان کار و مفاصاحساب شهرداری (در املاک شهری)

گواهی عدم خلافی (برای خودرو)

اگر ملک ورثه‌ای است، گواهی انحصار وراثت و رضایت‌نامه وراث دیگر

مراحل رسیدگی به دعوای الزام به تنظیم سند رسمی

۱. تنظیم دادخواست: خواهان باید دادخواست خود را به همراه مدارک لازم از طریق دفاتر خدمات قضایی به دادگاه ارائه دهد.

۲. ارجاع به شعبه صالح: دادگاه صالح معمولاً دادگاه محل وقوع مال غیرمنقول یا محل اقامت خوانده است.

۳. رسیدگی دادگاه: قاضی با بررسی مدارک و شنیدن دفاعیات طرفین، اقدام به صدور رأی می‌نماید.

۴. صدور رأی: اگر شرایط فراهم باشد، دادگاه حکم به الزام خوانده به تنظیم سند رسمی صادر می‌کند.

۵. اجرای حکم: در صورت عدم همکاری خوانده، واحد اجرای احکام، نسبت به اجرای حکم اقدام می‌کند؛ حتی امکان حضور نماینده دادگاه در دفترخانه به‌جای فروشنده وجود دارد.

نقش ثبت اسناد در دعوای الزام به تنظیم سند

ثبت رسمی معاملات املاک نقش حیاتی در جلوگیری از کلاهبرداری و فروش معارض دارد. اگر معامله‌ای به صورت رسمی ثبت نشده باشد، احتمال دارد فروشنده همان ملک را به شخص دیگری نیز منتقل کند. اسناد رسمی از این نظر، امنیت حقوقی بالاتری برای خریدار فراهم می‌کنند.

نکات مهم در دعوای الزام به تنظیم سند رسمی

اگر مال مورد معامله در رهن بانک یا توقیف باشد، الزام به تنظیم سند رسمی امکان‌پذیر نیست تا زمانی که مانع رفع شود.

در املاک قولنامه‌ای، قبل از طرح دعوا، باید از شهرداری و ثبت استعلام گرفت.

اگر فروشنده فوت کرده باشد، دعوا باید علیه وراث او اقامه شود.

در صورت غیبت فروشنده از حضور در دفترخانه، دادگاه می‌تواند نماینده‌ای از اجرای احکام را مأمور تنظیم سند کند.

روند رسیدگی دعوای الزام به تنظیم سند رسمی

مراحل رسیدگی به شرح زیر می باشد:

  • بررسی اولیه : توسط دادگاه دادخواست بررسی می شود تا اگر نواقصی دارد برطرف گردد و کاستی نداشته باشد
  • تعیین وقت : از سوی دفتر دادگاه وقت جلسه رسیدگی به طرفین ابلاغ می گردد
  • جلسه دادرسی : طرفین دعوا در دادگاه اظهارت خود را مطرح می کنند
  • صدور رای : قاضی پس از بررسی مستندات و در صورت نیاز اقدامات خاصی از جمله : استعلام مالکیت ، ارجاع به کارشناس رسمی و شهادت شهود انجام خواهد شد و حکم مقتضی صادر میگردد

وجه التزام

وجه التزام از مواردی است که باید در هنگام تنظیم قرارداد قید گردد تا طرف مقابل حتماً در دفتر خانه حضور یابد با این روش طرفین به وعده خود عمل خواهند کرد در غیر این صورت متضرر می شوند.

الزام به تنظیم سند رسمی دعوای مالی است

الزام به تنظیم سند رسمی دعوایی مالی است و هزینه دادرسی با در نظر گرفتن ارزش منطقه ایی ملک محاسبه خواهد شد

تنظیم سند بعد از هبه و بخشش

امکان تنظیم سند رسمی پس از هبه و بخشش میسر می باشد اما طبق شرایط خاص مقدور است از جمله :

  • لازم است سند رسمی تنظیم شود
  • عدم تغییر وضعیت ملک
  • تنظیم سند باید با حضور واهب و متهب صورت پذیرد
  • تسلیم ملک بخششی به متهب

 

الزام به تنظیم سند رسمی در معاملات خودرو

این دعوا تنها مختص املاک نیست. در خرید و فروش خودرو نیز، اگر فروشنده از حضور در دفترخانه برای تنظیم سند امتناع کند، خریدار می‌تواند از طریق دادگاه، او را ملزم به انتقال رسمی خودرو نماید. داشتن قولنامه و مدارک پرداخت وجه برای اثبات ادعای خریدار حیاتی است.

هزینه دادرسی دعوای الزام به تنظیم سند رسمی

هزینه دادرسی این دعوا بر اساس ارزش خواسته محاسبه می‌شود. علاوه بر آن، هزینه‌هایی مانند حق‌الوکاله وکیل، هزینه کارشناسی (در صورت لزوم)، و هزینه استعلام‌ها نیز ممکن است وجود داشته باشد.

مهلت اقامه دعوای الزام به تنظیم سند رسمی

قانون برای این دعوا مهلت مشخصی تعیین نکرده است، اما بهتر است در اسرع وقت اقدام شود تا از بروز مشکلات احتمالی مانند فروش ملک به دیگری یا فوت فروشنده جلوگیری شود.

آیا الزام به تنظیم سند رسمی قابل تجدیدنظر و فرجام‌خواهی است؟

بله، این دعوا جزو دعاوی مالی محسوب می‌شود و رأی صادره ابتدا قابل تجدیدنظرخواهی در دادگاه تجدیدنظر استان است. در موارد خاص، امکان فرجام‌خواهی در دیوان عالی کشور نیز وجود دارد.

وکیل برای الزام به تنظیم سند رسمی

اگرچه افراد می‌توانند شخصاً این دعوا را مطرح کنند، اما بهره‌گیری از یک وکیل مجرب در زمینه دعاوی ملکی می‌تواند شانس موفقیت شما را تا حد زیادی افزایش دهد. وکیل با تنظیم دقیق دادخواست، جمع‌آوری مدارک لازم، و دفاع تخصصی در جلسات دادگاه، از حقوق شما به بهترین نحو حمایت می‌کند.

نتیجه‌گیری

دعوای الزام به تنظیم سند رسمی یکی از پرکاربردترین دعاوی در حقوق معاملات است. این دعوا به افراد این امکان را می‌دهد که در صورت امتناع فروشنده یا انتقال‌دهنده، از طریق دادگاه او را مجبور به انتقال رسمی مال نمایند. آشنایی با روند قانونی، مدارک لازم و نکات کلیدی این دعوا می‌تواند از بروز خسارات و اطاله دادرسی جلوگیری کند. در نهایت، اگر با چنین مشکلی روبه‌رو هستید، حتماً با یک وکیل متخصص در امور ملکی مشورت کنید.

سؤالات متداول درباره الزام به تنظیم سند رسمی

۱. آیا داشتن قولنامه برای الزام به تنظیم سند کافی است؟
بله، در صورتی که قولنامه معتبر باشد و مانعی قانونی برای انتقال ملک وجود نداشته باشد، می‌توان به آن استناد کرد.

۲. آیا خریدار بدون پرداخت کامل مبلغ می‌تواند دعوا طرح کند؟
خیر، باید اثبات شود که خریدار یا کل مبلغ را پرداخت کرده یا برای پرداخت آن آماده بوده است.

۳. اگر فروشنده در دفترخانه حاضر نشود، چه می‌شود؟
دادگاه می‌تواند نماینده اجرای احکام را برای انجام تنظیم سند به دفترخانه اعزام کند.

امتیاز به این مطلب

پیشنهاد می کنیم این مطالب را هم بخوانید

رهن در قراردادهای بانکی و مشکلات حقوقی آن

رهن در قراردادهای بانکی یکی از مهم‌ترین ابزارهای تأمین وثیقه برای بانک‌ها در اعطای تسهیلات است. اما در عمل، همین رکن اساسی گاه منشأ اختلافات پیچیده و پرونده‌های حقوقی سنگین میان بانک‌ها و مشتریان می‌شود. درک دقیق…

بازدید: 223 نفر
1404/08/03
خواندن این مقاله

شکایت به دیوان عدالت اداری | نحوه ثبت، مهلت قانونی و پیگیری پرونده

شکایت به دیوان عدالت اداری یکی از مهم‌ترین راهکارهای قانونی برای مقابله با تصمیمات ناعادلانه و خلاف قانون مراجع دولتی است. هرگاه شخص حقیقی یا حقوقی از تصمیم، اقدام یا خودداری از اقدام یک سازمان، اداره یا…

بازدید: 109 نفر
1404/09/23
خواندن این مقاله

وکیل خانواده | راهنمای حقوقی خانواده از مشاوره تا دادگاه

حقوق خانواده شامل سه بخش مهم است: ازدواج، طلاق و روابط والدین با فرزندان، مباحثی مانند مهریه زوجه و نفقه همسر در بحث ازدواج و مباحث جدایی و طلاق و فسخ نکاح در بخش دوم (طلاق) و…

بازدید: 2217 نفر
1403/02/10
خواندن این مقاله

تعلیق جلب متهم | شرایط، مراحل و راهکار قانونی

در فرآیند رسیدگی‌های قضایی، صدور حکم جلب یکی از مراحل حساس است که می‌تواند اثرات مستقیم و سنگینی بر حقوق و آزادی فرد داشته باشد. در عین حال، قانون‌گذار امکان تعلیق  جلب متهم را فراهم کرده تا…

بازدید: 209 نفر
1404/08/08
خواندن این مقاله

برای انحصار وراثت کجا برویم و از کجا باید شروع کنیم؟

بسیاری از افراد در حوزه‌های انحصار وراثت و ارث و میراث سوالاتی دارند که نمی‌دانند برای رسیدن به پاسخ این سوالات باید به چه شخصی و مراجعه نمایند و اینکه در ذهن شان این سوال ایجاد می‌شود…

بازدید: 2069 نفر
1403/01/01
خواندن این مقاله

قانون جدید مهریه | مهریه ۱۴ سکه؟

موضوع مهریه همواره یکی از مسائل مهم در حقوق خانواده ایران بوده و نقش پررنگی در روابط زوجین ایفا کرده است. در سال‌های اخیر، تغییرات چشمگیری در زمینه مهریه و نحوه وصول آن رخ داده که تحت…

بازدید: 2244 نفر
1402/10/15
خواندن این مقاله

سوالات و نظرات شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

خطوط مشاوره تلفنی رایگان phone icon 09377494255 phone icon 09303733746