استرداد لاشه چک و سفته، نمونه دادخواست‌ | عدم استرداد سفته ضمانت

چک و سفته از رایج‌ترین اسناد تجاری در معاملات روزمره هستند و نقش مهمی در ضمانت پرداخت دارند. اما گاهی پیش می‌آید که دارنده یا صادرکننده این اسناد، پس از پرداخت بدهی یا توافق طرفین، نیاز به استرداد لاشه چک و سفته دارد. در این مقاله به بررسی کامل این موضوع، نمونه دادخواست‌ها، دفاع‌ها و رای‌های قضایی مرتبط می‌پردازیم.

استرداد لاشه چک و سفته چیست؟

استرداد لاشه چک یا سفته به معنای بازگرداندن نسخه فیزیکی سند پس از وصول یا ابطال آن است. این اقدام برای جلوگیری از سوءاستفاده‌های احتمالی از چک یا سفته انجام می‌شود. طبق قوانین تجارت و قانون صدور چک، صادرکننده حق دارد پس از پرداخت بدهی، اصل سند را بازپس گیرد.

دلایل رایج برای استرداد لاشه:

تسویه کامل بدهی بابت چک یا سفته
توافق طرفین برای پایان تعهدات مالی
ابطال چک یا سفته به دلیل مفقودی، سرقت یا سوءاستفاده

نمونه دادخواست استرداد لاشه چک

برای استرداد لاشه چک یا سفته، فرد می‌تواند به دادگاه حقوقی یا شورای حل اختلاف مراجعه کند. نمونه دادخواست به شکل زیر است:

نمونه دادخواست:
ریاست محترم دادگاه عمومی حقوقی …
با سلام، احتراماً به استحضار می‌رساند:

اینجانب …، صادرکننده چک به شماره … مورخ … به مبلغ … ریال، پس از پرداخت کامل بدهی، اقدام به استرداد لاشه چک نموده‌ام. متأسفانه دارنده از بازگرداندن چک خودداری می‌نماید. لذا از محضر محترم دادگاه تقاضای صدور حکم مبنی بر الزام خوانده به استرداد لاشه چک را دارم.

با تشکر،
تاریخ: …
امضا: …

توجه: دادخواست برای سفته نیز مشابه است و فقط به جای «چک»، واژه «سفته» استفاده می‌شود.

دفاع در مقابل استرداد لاشه چک و سفته

گاهی دارنده سند ممکن است از استرداد آن امتناع کند یا ادعای قانونی برای نگه‌داشتن آن داشته باشد. رایج‌ترین دفاع‌ها عبارتند از:

تسویه نشده بودن بدهی: دارنده ادعا می‌کند که مبلغ کامل پرداخت نشده است.

وجود تعهدات جانبی: مثلاً صادرکننده تعهدات دیگری در قالب قرارداد داشته که هنوز اجرا نشده است.

مشکل در اصالت سند: ممکن است دارنده مدعی شود که سند اصلی نیست یا جعل شده است.

در این موارد، دادگاه با بررسی مدارک و سوابق مالی، رای مناسب را صادر می‌کند.

رای استرداد لاشه چک

دادگاه‌ها در ایران برای استرداد لاشه چک، معمولاً رای به الزام خوانده صادر می‌کنند، به شرط آن که بدهی پرداخت شده باشد و سند مشروعیت کامل داشته باشد.

نمونه رای استرداد لاشه سفته:

دادگاه محترم پس از بررسی مدارک و مستندات و با احراز پرداخت کامل بدهی، حکم به الزام خوانده به استرداد لاشه سفته شماره … مورخ … صادر می‌نماید.
هزینه دادرسی بر عهده خوانده است.
رای صادره قطعی است.

عدم استرداد سفته ضمانت

در برخی موارد، سفته به عنوان ضمانت برای تعهدات آینده صادر شده است. در این شرایط:

دارنده حق دارد تا زمان تحقق تعهد، سفته را نگه دارد.
صادرکننده نمی‌تواند قبل از اتمام تعهد، سفته را مطالبه کند.
استرداد سفته تنها پس از تحقق تعهد یا توافق طرفین امکان‌پذیر است.
قوانین مربوطه در قانون مدنی و قانون صدور چک قابل استناد هستند.

نکات عملی برای صادرکنندگان و دارندگان چک و سفته

همیشه پس از پرداخت بدهی، سند را دریافت یا ثبت کنید.
از دریافت رسید یا نامه رسمی برای استرداد سند خودداری نکنید.
در صورت امتناع دارنده از بازگرداندن، می‌توان دادخواست رسمی به دادگاه ارائه داد.
برای سفته‌های ضمانت، حتماً تعهدات طرف مقابل را مستند کنید.

جمع‌بندی

استرداد لاشه چک و سفته، عملی قانونی و ضروری برای جلوگیری از سوءاستفاده از اسناد مالی است. صادرکننده سند حق دارد پس از پرداخت بدهی، اصل سند را دریافت کند و در صورت امتناع دارنده، می‌تواند از طریق دادگاه اقدام نماید. همچنین، دارنده سند می‌تواند در موارد خاص از بازگرداندن آن امتناع کند که معمولاً دادگاه با بررسی مدارک، رای مقتضی صادر می‌کند.

پرسش‌های متداول

آیا استرداد لاشه چک نیاز به مراجعه به دادگاه دارد؟
فقط در صورت امتناع دارنده، مراجعه قضایی لازم است.

تفاوت استرداد چک با سفته چیست؟
استرداد چک به دلیل نقدشوندگی بالاتر فوری‌تر است، اما سفته به عنوان ضمانت تا زمان تحقق تعهد قابل نگهداری است.

اگر دارنده سند فوت کند، استرداد چگونه انجام می‌شود؟
استرداد به وراث قانونی دارنده منتقل می‌شود.